Op een koude ochtend hangt er een wolkje achter de auto voordat je ingestapt bent. Rook uit de uitlaat ziet er soms schrikbarend uit en blijkt dan niets te betekenen. Een andere keer is het dunne, bijna onzichtbare sliertje juist het begin van een dure reparatie. De kleur vertelt je daar veel over, al is het nooit het hele verhaal.
Hieronder staat wat wit, blauw en zwart meestal betekenen, wanneer je rustig kunt blijven en wanneer je de auto beter laat nakijken. Een garantie op de oorzaak kan niemand geven zonder naar de motor te kijken, dus beschouw dit als een eerste inschatting.
Rook uit de uitlaat in het wit: vaak condens, soms iets anders
Dun wit rookt vooral in de kou. In de uitlaat zit altijd vocht, een bijproduct van verbranding. Een koude uitlaat condenseert dat, en zodra de motor warm is, verdampt het weer. Zie je bij het starten een lichte witte damp die na een paar minuten verdwijnt, dan is dat gewoon waterdamp en hoef je niet te piekeren. Ook een druppel water uit de einduitlaat is normaal.
Anders wordt het als de damp dik en wit blijft, ook als de motor warm is, en een zoetige geur heeft. Dan kan er koelvloeistof in de verbranding terechtkomen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een lekke koppakking. Andere signalen zijn een koelvloeistofpeil dat zakt zonder dat je ergens een plas ziet, en een motor die heet wordt. Wacht in zo’n geval niet af, want rijden met oververhitting kan de motor ernstig beschadigen. Hoe het verkopen dan werkt, staat bij een auto met een koppakkingprobleem verkopen.
Blauwe of grijsblauwe rook: er verbrandt olie
Een blauwige waas, vooral bij gas geven of bij het starten na een nacht stilstaan, wijst meestal op olie die in de cilinders komt. Dat kan door versleten zuigerveren, slijtage aan de klepsteelafdichtingen of bij een turbo door een lekkende afdichting. De olie verbrandt dan mee en komt als blauwe rook de uitlaat uit.
Je merkt het ook aan de peilstok. Moet je tussen twee beurten regelmatig olie bijvullen, dan is er iets aan de hand. Een beetje verbruik is bij een oudere motor niet ongewoon, maar als het peil snel zakt, wil je weten waarom. Lees ook wat olieverbruik betekent als je de auto wilt verkopen.
Blauwe rook is zelden een noodgeval van vandaag op morgen. Het is wel een signaal dat de motor slijt. Meestal kun je met de auto nog blijven rijden, mits je het oliepeil goed in de gaten houdt. Laat wel binnenkort kijken, want ook een te laag oliepeil richt schade aan.
Zwarte rook: te veel brandstof, te weinig lucht
Zwarte rook ontstaat als de motor meer brandstof krijgt dan hij kan verbranden. Bij een diesel is dat het bekendste beeld: een zwarte wolk bij het optrekken. Mogelijke oorzaken zijn een vervuild luchtfilter, een slecht werkende injector, een turbo die niet goed bijdrukt of een EGR-klep die vastzit. Bij een benzineauto wijst het eerder op een te rijk mengsel, bijvoorbeeld door een sensor die verkeerde waarden doorgeeft.
Een stootje zwart bij flink gas geven is bij een oudere diesel niet altijd een reden tot paniek. Maar blijft het bij gewoon rijden, of gaat het gepaard met een storingslampje en een auto die minder trekt, laat het dan uitlezen. Doe je dat niet, dan betaal je vaak aan de pomp: de motor verbruikt meer en de roetvorming kan het uitlaatsysteem aantasten.
Een deel van de oorzaken is goedkoop te verhelpen, zoals een nieuw luchtfilter. Begin daarom met het eenvoudige en laat een garage niet meteen aan het ingewikkelde beginnen.
Grijs en andere tinten
Niet elke rook past netjes in een kleurenschema. Grijze rook kan een mengsel zijn van de bovenstaande oorzaken, en bij sommige dieselauto’s met roetfilter wordt er tijdelijk meer rook zichtbaar tijdens een reiniging. Ook een katalysator die zijn werk niet meer goed doet, kan voor een andere uitstoot zorgen.
Gebruik je zintuigen. Hoe ruikt de rook: zoet, naar verbrande olie, naar benzine? Komt het alleen bij koud starten, bij optrekken of ook als je stationair draait? Schrijf het op, want de garage heeft er veel aan als je kunt vertellen wanneer het gebeurt en hoe vaak.
Wanneer je laat kijken en wanneer je rustig doorrijdt
Rustig doorrijden kan bij een dun wit wolkje op een koude ochtend dat snel weer weg is. Laat kijken bij blauwe rook die blijft, bij zwarte rook die erbij komt met een storingslampje of een auto die minder presteert, en bij dikke witte rook samen met koelvloeistofverlies of een zoete geur.
Stop meteen en laat de auto afslepen als de temperatuurmeter oploopt. Hoe je dat herkent, staat in het artikel over een temperatuurmeter die oploopt. Doorrijden met een oververhitte motor maakt een reparatie meestal groter.
Vraag de garage om eerst de goedkoopste oorzaken te controleren en ga niet blind akkoord met een grote ingreep zonder dat er een reden bij staat. Soms is de oplossing een filter, soms een sensor, soms een motor. Het is verstandig om per stap te vragen wat de kans is dat het de oorzaak is.
Is de uitkomst dat de motor aan het eind van zijn leven zit en de reparatie niet meer loont, dan is dat ook een bruikbaar antwoord. Een auto met motorproblemen mag je gewoon aanmelden. Je kunt een bod aanvragen zonder dat je iets hoeft te repareren, en dat is vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Is witte rook bij het starten gevaarlijk?
Meestal niet. Dun wit komt vaak van condens en verdwijnt zodra de motor warm is. Blijft het dik en wit, met een zoete geur, laat het dan nakijken.
Mag ik met blauwe rook nog naar de APK?
Dat is aan de keurmeester. Uitstoot is een van de keuringspunten. Kijk voor de eisen op rdw.nl.
Kan ik de oorzaak van de rook zelf achterhalen?
Je kunt de kleur, de geur en het moment noteren, en je kunt het oliepeil en het koelvloeistofpeil controleren. Voor de echte oorzaak is een garage nodig.
Loont repareren bij een oudere auto?
Dat hangt af van wat er mis is en wat de auto waard is. Vraag de garage om een schatting en reken dat af tegen de waarde van de auto.